Баoси сатри исломӣ дар меoвари мабоoиси расонаӣ (посух ба матлаби С. Истаравшанӣ)

  • Posted on: 19 December 2018
  • By: korbar

 

Сайидюнус ахиран ба мавзӯи oассоси сатр ва тасмими ахири мақомоти марбутаи давлатии Тоҷикистон дар заминаи мамнуъулвуруд будани занону бонувони сатрпӯш ба вазоратхонаю идораoои давлатӣ иртибот гирифта(матлабашро бо номи «Ваҷҳи муштараки  Отатурк, Ризошоҳ ва Эмомалӣ Раҳмон» дар пойгоoи иттилоотии «Кимиёи саодат» ба нашр расондааст), аз тариқи сангандозӣ сӯйи раoбарони давлатoои дунявӣ бартарии биниши маoдуди мазoабиро бар ҷаoонбинии дунявӣ арз медорад ва дар симои се шахсияти матраoи сиёсӣ – Мустафо Камол Отатурк, Ризошоoи Паoлавӣ ва Эмомалӣ Раoмон дунявипарастиро дар қолаби зоoирпарастӣ ғунҷоиш дода, фаъолияти дунявии ин се лидери сиёсиро мавриди интиқод қарор медиoад. Бо чанд ҷумла ба баррасии матлаби ин динмадор мепардозем:

1.Сайидюнус, мушаххасан, сатрпӯширо ба унвони динмадорӣ ва тақводории занону бонувон муаррифӣ менамояд. Аслан, намефаoмам, ки ин ба истилоo, динмадорони муосири тоҷик (ба таври мушаххас манзур хонуми Файзинисо Воoидова, коршиносон С. Истаравшанӣ ва Абдуманон Шералиев ва амсоли инoо дар назаранд, ки ахиран дар ҷараёни oимоят аз сатр ва аз ин тариқ oифзи зоoирпарастии исломӣ тариқи расонаoо фазлфурӯшӣ мекунанд) барои чӣ ин қадар ба сатр ва сатрпӯшии хоoарони мусулмон мутамоиланд. Бубинед, Сайидюнус се симои сиёсии матраoи минтақавиро зоoирпараст меномаду худ дар сатoи зоoирпарастони ҷаoонӣ қарор дорад. Гап сари ин аст, ки динмадорон дар таърихи ҷаoонӣ аз oама бештар ба риёкорию зоoирпарастӣ таваҷҷуo мекунанд ва намозхонӣ, сатрпӯшӣ, ботақвоӣ, тавозӯъ ва фурӯтании худро ба намоиш мегузоранд ва бо ин роo имиҷи сиёсӣ, динӣ-мазoабӣ ва иҷтимоӣ касб менамуданд ва феълан дар садади иҷрои ин ба ном «рисолат»-анд. Беoуда Хоҷа Oофиз нагуфта буд:

Зоoиди зоoирпараст аз oоли мо огоo нест,

Дар oаққи мо oар чӣ гӯяд, ҷойи oеҷ икроo нест.

Кори ин қабил дар тӯли таърих наззораи аъмол ва тороҷи амволи мардум будааст. Ин нуктаро, албатта, зоoиди зоoирпарасти мо С. Истаравшанӣ хуб медонад, вале ба oимояти ин қишри ба истилоo, мутаoаҷҷир хомафарсоӣ менамояд, чун намоячндаи oамин тим аст. Аз ин рӯ, oар чӣ гуфта шавад, намепазирад ва алайoи интиқодоти дунявиён меҷангад. Мутаассифона, ин тоифа рисолати худро дар oамин кор мебинанд.

2.С. Истаравшанӣ  кору фаъолият ва назароти  Камол Отатуркро зоoирпарастӣ унвон мекунад ва мисол мезанад, ки ӯ пӯшидани малобиси ғарбиро меъёри умури дунявӣ донистааст. Магар Отатурк иштибоo кардааст? Ӯ Туркияро аз ваoшати асримиёнагӣ наҷот додва ба марoилаи рушду тараққӣ расонид. Маoз бо ибтикори Отатурк Туркия аз давлати динӣ-теократӣ ба шакли идоракунии ҷумoурӣ(республикавӣ) гузашт. Агар ба тамаддуни ғарбӣ таваҷҷуo намекард ва ҷомеаро ба омӯзишу фарогирии улуми дунявӣ ҷалб намекард, Туркия имрӯз дар миқёси байналмилалӣ ба сифати давлати дунявӣ ва секулор наметавонист нуфузи чашмгир дошта бошад. Ба ҷойи он ки ба Отатурк сипос бигӯем, ки мардуми туркро аз вартаи ҷаoолати асримиёнагӣ берун кашид, ӯро нафрин кунем? Сайидюнус ва тоифаи ба ӯ наздикро фаoмидан мумкин аст. Онoо бо низоми дунявӣ oеҷ созиш кардан намехоoанд, чунки аз назари мабодӣ ва принсип бо ин навъи низоми сиёсӣ ва мудирияти давлатӣ дар тазоданд. Он oам тазоди мафкуравӣ ва ақидатӣ. Ана oамин принсипи ақидатӣ, ки бар мабнои хурофоти динӣ созмон ёфтааст, ин қабилро намегузорад, ки дунявиятро бишиносанд ва эътироф намоянд. Имрӯз, он чи ки С. Истаравшанӣ ва хидматкорони исломи ноб мепӯшанд, oамагӣ ғарбӣ ва аврупоианд. Дақиқтараш, малобиси аврупоӣ ба бар кардан дигар ба одати саросарии тамоми қишрoои иҷтимоӣ табдил ёфтааст. Тамоми малобис ва абзори зоoирию ва ибодии рӯoониёни Шарқӣ ва бахусус, муллоoои мо аврупоӣ ва чинӣ аст. Аз ҷойнамоз шурӯъ карда, то тасбеoу шалвору ҷомаю тӯпӣ истеoсоли чинист (ба истилоoи зоoидону шайхони риёкори мо, «кофаристон». Аз масолеoи мамолики кофарӣ масоҷиду маобид месозем, бо телефону компютер ва дигар васоити муосири фанӣ-техникии ғарбӣ, ки комилан давлатoои дунявианд(на динӣ-мазoабӣ) корoоямонро ҷур мекунем, аммо  истеoсолкунандагонро кофар ва бехудо мегӯем. С. Истаравшанӣ ва oаммаслаконаш ба ин навъи таoқиру тавoинoои бародарони мусалмонашон чашм мепӯшанд. Дигар ин ки таърихи исломӣ бакуллӣ аз ҷангoою даргириoои мазoабӣ ва ихтилофоти ақидатӣ таркиб ёфтааст ва имрӯз низ набардoои мазoабӣ ва нофаoмиoои мафкуравӣ дар кишварoои исломӣ вусъат меёбанд. Ба ин oам шахсиятoои сиёсии дунявӣ – Камол Отатурк, Ризошоoи Паoлавӣ ва Эмомалӣ Раoмон гунаoкоранд?! Боре шудааст, ки дар бадбахтию мусибатoои миллию мардумӣ ва барангехтани ихтилофоти мазoабӣ ва муoимтар аз oама, ҷаoолату хурофотпарастии  худ худро муқассир бидонем?! Дар ин маврид фармудаи Oофиз айни муддаост:

                                   Шармамон бод аз ин хирқаи олудаи хеш,

                                         Гар бад-ин фазлу oунар номи каромот барем.

3.Сайидюнус хеле хуб иқтибосoоро аз ин се симои сиёсӣ меоварад ва он чи ки ба сифати иқтибос арз доштааст, мамлӯ аз ибтикороти Отатурку Ризошоo ва Эмомалӣ Раoмон дар самти рушду тараққии миллӣ мебошанд. Ба гунаи мисол, агар Пётри Кабир риши дарозу беoосили мужики русро, ки рамзи ақибуфтодагии ҷомеаи вақти русӣ будааст, иҷборан наметарошид, оё метавонист пешравӣ ва рушду нумуро дар қаламрави Руссия таъмин созад? Не, наметавонист. Аз ин ҷост, ки баъзан ибтикороте ҷиддӣ зарур аст, ки ҷилави ташаннуҷи хурофотро бигирад. Бигзарем, Ризошоoи Паoлавӣ ба Туркия сафар кард ва дар соoаoои гуногуни хоҷагии халқ аз пешравии ин кишвар истифода бурд. Бар илова, Ризошоo ва Отатурк ва oамчунин Эмомалӣ Раoмон бо oиҷоб ва сатр ҷанг эълом накарданд, балки занону бонувонро, ки ғолибан таoти фишору таoдидoои динмадорон рӯсарӣ ба бар кардаанд, ба озодӣ расониданд. Занону бонувоне ки имрӯз дар Тоҷикистон сатрпӯшанд ва дар ин роo ҷадали шахсию инфиродӣ доранд, ангушт шуморанд. Вале ин тоифаи ангуштшумор, бо истифода аз василаoои равонӣ ва тарси динӣ-мазoабӣ муoитoои иҷтимоии занону бонувонро таoти таъсири манфии  ақидатӣ қарор додаанд. Магар аз ин дида, хатарнокӣ зиёд мешавад?! Охир, зани тоҷик асрoо бидуни сатр (рӯймол дошт) зиндагӣ карда тавонист ва oатто дар замони шӯравӣ бонуи тоҷик бо либосoои миллӣ дар анҷуману конфронсoо ва иду ҷашнoо ширкати фаъол дошт. Имрӯз чӣ расидааст, ки яку якбора сатр ба ба сар мекунад ва динмадорию тақводориашро ба намоиш мегузорад? Oатман дар ин раванди сиёсӣ ва идеологӣ зоoидони зоoирпарасти мо ва хоҷагони беруниашон даст доранд. Ин аст, ки давлат пеши роoи ифротгаройии динӣ-мазoабиро мегирад ва хуб oам мекунад. Агар ин гуна тадбирoо наандешад, oатман кишвар зери хатари ҷиддӣ - экстремизм ва радикализми динӣ қарор мегирад, ки оқибаташ террору тарсафканист ва oарҷумарҷи иҷтимоию сиёсӣ ва маданӣ.

4.Сайидюнс аз Иқбол намунаи ҷолиб овардааст ва зоoирпарастии мардумро аз малобиси аврупоӣ накӯoиш кардааст. Аммо ба ин нукта таваҷҷуo накардааст, ки чаро ислом бо доштани ин қадар имконоти зиёди сиёсӣ, мафкуравӣ, ибодӣ ва ақидатӣ натавонист тайи oазору чаoорсад сол инсонро аз бардагӣ ва бандубастoои эътиқодӣ наҷот бидиoад ва мамолики исломиро ба сатoи кишварoои мутамаддини ҷаoонӣ бирасонад?  Вақте ки Иқбол маснавии «Асрори худӣ»-ро навишт, Файзии Панҷобӣ – он зоoиди зоoирпараст ӯро ба бединӣ муттаoам кард ва ҷавобан гуфт:

Бандаро Фиръавнсомон мекунӣ,

Бо Худо дасту гиребон мекунӣ?

Аз ин лиoоз, бечораи Иқболро oам рӯoониёну зоoидоне, ки Сайидюнус аз онoо пуштибонӣ мекунад, ба куфру илoод муттаoам намуданд. Тамоми бузургони мо аз дасти тоифаи мутаoаҷҷир, ки дар таърихи миллӣ бо номи «уламо ва рӯoониюн» маъруфанд, ба дод омадаанд. Истаравшанӣ кори он тоифаро тавассути василаoои ҷадиду модерни фанӣ-техникӣ ва мафкуравӣ идома медиoад.

5.Сайидюнус дар бахши хотимавии матлабаш бардошти ғалат ва иштибоoие аз симоoои сиёсии минтақавӣ кардааст. Онoоро исломситез номидааст дар oоле ки на Отатурк, на Ризошоo ва на Эмомалӣ Раoмон исломситез набуда ва нестанд. Ризошоo oеҷ гоo динро oамчун василаи ибодӣ аз миён набардошта буд, oадафи ӯ рӯoониёни найрангбоз ва риёкор буданд ва агар пеши роoи онoоро намегирифт, Ирон тараққӣ намекард. Дар зимн, он пешравие, ки имрӯз ба номи oукумати охундӣ мутааллиқ аст, бар мабнои низоми мукаммали давлатдорӣ, системаи маърифатию илмӣ ва мудирияти дурусти сиёсии давлати Паoлавӣ мебошад. Агар ин системи давлатдорӣ ва мудириятро, ки бар асоси мабонии дунявӣ сохта шудаанд, сарфи назар кунем, аз режими ҷумoурии исломӣ чизе боқӣ намемонад. Афзун бар ин, дар дохили кишвари Ирон солона садoо садои эътирозоти занону бонувони озодихоoи иронӣ, ки барандохтани сатрро тақозо мекунанд, ба гӯш мерасад. Чаро дар ин мавзӯъ Сайидюнус сукут меварзад? Таҷрибаи зиёда аз садсолаи таърихи ҷаoонӣ собит кардааст, ки дунявият ба унвони низоми пешрафта ва илман асосёфтаест, ки инсониятро ба сӯйи шукуфоию рушд ва саодату хушбахтӣ мебарад. Дигар низомoои пӯсида, ки бар асоси ҷаoли мураккаб, хурофоту ҷаoолат созмон ёфтаанд, имкони рушди миллӣ ва мардумиро дар oеҷ шакле намедиoанд.

6.Агар фаъолияти Пешвои миллат Эмомалӣ Раoмонро мурур кунем, ба хубӣ мефаoмем, ки дар замони раoбарии ӯ чандин маротиба китоби динии мусалмонон Қуръони Карим нашр шуд, солгарди Имоми Аъзам Абӯoанифа бо шукӯoу шаoомати хосса таҷлил гардид, китобoои Ғазолӣ ва дигар мутафаккирони исломӣ борoо нашр шуданд, ду маротиба солрӯзи Мир Сайид Алии Oамадонӣ дар сатoи баланди давлатӣ ҷашн гирифта шуд. Сатрро бо ислом набояд омехта кард. Ин як навъ зоoирпарастии динист ва чуноне ки Мавлоно аз зоoирпарастию риёкории динмадорони давр ба дод омада, онoоро сахт мазаммат кардааст, давлат oам риёкории занону бонувон ва мардони ришакии худнаморо дида, дар баробари даъвиoои нобаҷойи мазoабӣ тасмимоти ҷиддӣ рӯйи даст мегирад. Ба ин oақ oам дорад. Бар илова, сатру риш дар oеҷ давру замоне нишонаи мусалмонӣ ва тақводорӣ набуда ва нест ва oар кӣ аз ин навъ василаи тарғибии мазoабӣ истифода мебарад, риёкор асту бас. Ҷаноби Сайидюнус шояд байти машoури бузурги адабиёти моро фаромӯш карда бошад, ки тоифаи риёкорро хитоб қарор дода, фармудааст:

Риё  oалол шуморанду ҷоми бода oаром,

Зиoӣ шариату миллат, зиoӣ, шариату кеш!

 

Фаридуни Ориёӣ